Strach i lęk
Strach jest najpierw czymś całkiem naturalnym: uczuciem ochronnym, które ostrzega przed możliwym zagrożeniem. Niemieckie słowo Angst pochodzi od łacińskiego „angustus” (ciasny) – w Instytucie Kyborg rozumiemy dlatego lęk także jako uczucie ciasnoty: jako wskazówkę, że brakuje nam właśnie energii albo świadomości.
W kryzysie lub przy mrocznych myślach pomagają całodobowo i bezpłatnie: 116 123 i 800 70 2222 (dorośli) · 116 111 i 800 12 12 12 (dzieci i młodzież) · przy bezpośrednim zagrożeniu 112.
Strach ma sens
W odpowiedniej mierze strach jest pożyteczny. Ze złych doświadczeń chroni nas przed ich powtórzeniem: kto raz został ugryziony przez psa, jest potem ostrożniejszy. Rozstrzygające jest to, jak się z tym obchodzimy. Człowiek pewny siebie pozostaje uważny, nie popadając w panikę, i nie uogólnia jednego zdarzenia. Zdrowa ostrożność i lęk paraliżujący to dwie różne rzeczy.
Kiedy lęk wymaga leczenia
Lęk może jednak także utracić swoją zdrową miarę. Gdy występuje trwale, bardzo silnie albo bez rozpoznawalnego powodu, ogranicza życie lub przechodzi w napady paniki, może za tym stać zaburzenie lękowe. To nie jest słabość – i jest to dobrze uleczalne, z reguły lekarsko lub psychoterapeutycznie.
Nasze ujęcie: lęk jako ciasnota
W naszym ujęciu lęk wskazuje często na brak energii albo świadomości: odczuwamy lęk, gdy nie możemy przeprowadzić własnych impulsów, gdy sami się ograniczamy albo gdy hamują nas – często nieuświadomione – blokady. W tym odczytaniu lęk jest ciasnotą, którą można poszerzać, im bardziej człowiek odnajduje siebie i swoją wewnętrzną jasność. Kto własną siłą podąża za swoimi celami, przeżywa swoją indywidualność jako wolność – i stopniowo traci zainteresowanie tym, co trzyma go w małości.
Lęk, media i władza
W naszym ujęciu lęk bywa społecznie także wykorzystywany. Codzienna fala morderstw, nieszczęść, katastrof i kryzysów odwraca uwagę – a kto jest utrzymywany w niepokoju, tym łatwiej pokierować. „Lęk zawsze był strategią rządzących”. Jest to zaostrzone, subiektywne spojrzenie – przypomina jednak o czymś ważnym: można nauczyć się świadomie odcinać nieustanny strumień niepokoju. Kto mniej żyje w ciągu masy, a bardziej z własnego środka, odzyskuje spokój i orientację. Nigdy nie chodzi nam przy tym o podsycanie lęku, lecz o coś przeciwnego: o oparcie i suwerenność.
Co może pomóc w codzienności
Przy codziennym napięciu dobrze mogą zrobić małe kroki:
- Stworzyć jasność: zapisać raz własne troski i uczciwie je przejrzeć – co z tego naprawdę mnie dotyczy, a co dawno się zdezaktualizowało? Co mnie hamuje i co konkretnie mógłbym/mogłabym zrobić?
- Więź: stabilne otoczenie niesie. Dobra relacja i otwarta rozmowa zdejmują presję (zob. Wspólnota, która nas wzmacnia).
- Zadbać o siebie: spokój, sen, ruch i chwile skupienia wzmacniają (zob. Troska o siebie). Niejednemu pomaga prosty rytuał – na przykład wyobrażenie sobie pod prysznicem, że spłukuje się napięcie dnia.
Co to znaczy w praktyce?
- Odróżniać zdrową ostrożność od lęku paraliżującego.
Najczęstsze pytania
Czym jest strach – w prostych słowach?
Strach jest naturalnym uczuciem ochronnym: ostrzega przed możliwym zagrożeniem i pomaga zachować ostrożność. W odpowiedniej mierze jest sensowny. Niemieckie słowo „Angst” pochodzi od łacińskiego „angustus” (ciasny) – w Instytucie Kyborg rozumiemy dlatego lęk także jako uczucie ciasnoty.
Kiedy lęk staje się zaburzeniem lękowym?
Gdy występuje trwale, bardzo silnie lub bez powodu, ogranicza życie albo łączy się z paniką. Zaburzenie lękowe nie jest słabością i jest dobrze uleczalne.
Jak Instytut Kyborg widzi lęk?
Odczytujemy lęk jako „ciasnotę” – często jako wskazówkę na brak energii albo świadomości, gdy własne impulsy są zablokowane.
Historia zmian · ostatnia aktualizacja
- — Uwagi skrócone, tekst uporządkowany.
- — Uzupełniono numery telefonów wsparcia i pomocy (kryzys/uzależnienia/rzucanie palenia/HIV).
- — Pierwsza wersja polska hasła.
Źródła
- D. Harald Alke: Gesundheitslexikon. Obszerne przedstawienie tematów istotnych dla zdrowia oraz metod terapeutycznych; zebrane, nakładające się doświadczenia z około 30 lat poradnictwa życiowego z klientkami i klientami. Instytut Kyborg.
Więcej od Instytutu Kyborg w wyszukiwarce Google — Preferowane źródło w Google
Autor: D. Harald Alke