Egoizm

Egoizm to korzyść własna – skłonność do stawiania w centrum własnej przewagi. Jest przeciwieństwem altruizmu, czyli bezinteresowności. W Instytucie Kyborg przyglądamy się egoizmowi trzeźwo – i odróżniamy go jasno od zdrowej troski o siebie.

Czym jest egoizm?

Pojęcie jest – podobnie jak „altruizm” – stosunkowo młode: słowo „egoizm” ukuto w XVIII wieku. W dziejach idei za najsilniejszego przedstawiciela radykalnego egoizmu uchodzi Thomas Hobbes: widział on w człowieku urodzonego egoistę, napędzanego „popędem samozachowawczym”. Na tym obrazie zbudował ideę porządku sztucznego, któremu jednostka miałaby się podporządkować.

Czy człowiek jest tylko egoistą?

To ponure ujęcie jest sporne. Jak pokazuje Tobias Alke w swojej książce fachowej o miłości bliźniego i altruizmie, nowsze badania wskazują w innym kierunku: człowiek jest u podstaw także istotą społeczną i skłonną do pomocy (zob. empatia). Egoizm i altruizm nie są przy tym ścisłym albo-albo, lecz tworzą kontinuum – większość ludzi nosi w sobie jedno i drugie. Jak wyważyć korzyść własną i poczucie wspólnoty, tak by jedno nie przygniatało drugiego, omawia hasło kolektywizm i indywidualizm.

Egoizm to nie troska o siebie

Ważne jest pewne rozróżnienie: dbanie o siebie samego i reprezentowanie własnych interesów jest zdrowe i uprawnione – to troska o siebie, a nie egoizm. Korzyść własna staje się problematyczna dopiero wtedy, gdy idzie kosztem innych. Kto dba o siebie po to, by móc trwale być także dla innych, nie działa egoistycznie, lecz mądrze.

Co to znaczy w praktyce?

• Odróżniać korzyść własną od troski o siebie.
• Reprezentować własne interesy – nie wykorzystując przy tym innych.
• Nie sprowadzać człowieka do egoisty: gotowość do pomocy jest w nim założona tak samo.

Autor: Tobias O. R. Alke