Uzależnienie
„Każde uzależnienie czegoś szuka”. W Instytucie Kyborg rozumiemy uzależnienie przede wszystkim jako szukanie czegoś brakującego – oparcia, bliskości, spokoju albo przyjęcia siebie. Zarazem uzależnienie jest poważną chorobą – i taką, z której wielu wyprowadzają poradnictwo w uzależnieniach, leczenie lekarskie i samopomoc.
W kryzysie albo przy mrocznych myślach pomaga bezpłatny Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych: 116 123 · przy bezpośrednim zagrożeniu 112.
Nasza duchowa wykładnia
Czy cukier, tytoń, alkohol, inne substancje, czy określone zachowania: w naszym odczytaniu uzależnienie wskazuje często na to, że ktoś nie może się w pełni przyjąć albo odczuwa brak miłości, uwagi i radości. Lęk, samotność albo przeciążenie mogą przy tym odgrywać rolę. Kto żyje bardziej w równowadze i dba o własną energię, rzadziej szuka takich dróg zastępczych. Nikt nie jest „sam sobie winien” chorobie uzależnieniowej.
Także badania wspierają to spojrzenie na otoczenie – nie tylko na substancję. W znanym eksperymencie „Rat Park” (Bruce K. Alexander i in., koniec lat siedemdziesiątych) szczury w dużej, urozmaiconej i bogatej społecznie instalacji w znacznej mierze unikały oferowanego roztworu morfiny, podczas gdy zwierzęta trzymane w izolacji w małych klatkach przyjmowały go w dużych ilościach (Alexander, Coambs i Hadaway 1978). Ustalenia te są wpływowe, lecz należy je umiejscawiać krytycznie i zostały odtworzone tylko w ograniczonym zakresie (Gage i Sumnall 2019) – nie należy ich nadmiernie rozciągać. Jako wskazówka pasują do „każde uzależnienie czegoś szuka”: życie związane z innymi i wypełnione obniża najwyraźniej siłę przyciągania środków uzależniających. Obszernie o tym w haśle narkotyki.
Bez bagatelizowania – pomoc działa
Wyraźnie nie wypowiadamy żadnego zalecenia dla narkotyków. Wszystkie środki uzależniające – także legalne, jak alkohol, tytoń czy niektóre leki – niosą ryzyko, a uzależnienie może dotknąć każdego. Dobra wiadomość: pomoc działa. Pomocne mogą być:
- lekarka lub lekarz rodzinny jako pierwsze miejsce kontaktu,
- miejscowe poradnie leczenia uzależnień,
- grupy samopomocowe (zob. też alkoholizm),
- wsparcie także dla osób bliskich.
Co to znaczy w praktyce?
- Przy problematycznym używaniu wcześnie szukać poradnictwa – im wcześniej, tym lepiej.
- Nawroty często należą do rzeczy; nie są powodem, by się poddać.
Najczęstsze pytania
Jak Instytut Kyborg odczytuje uzależnienie?
Rozumiemy uzależnienie często jako szukanie: oparcia, bliskości, spokoju albo przyjęcia siebie. Za tym stoi często brak miłości, uwagi lub radości życia. Uzależnienie jest chorobą.
Czy niektóre narkotyki są nieszkodliwe albo wręcz godne polecenia?
Nie. Nie wypowiadamy żadnego zalecenia dla narkotyków. Wszystkie środki uzależniające – także legalne, jak alkohol, tytoń czy niektóre leki – niosą ryzyko.
Gdzie znaleźć pomoc przy uzależnieniu?
U lekarki lub lekarza rodzinnego, w miejscowych poradniach leczenia uzależnień oraz w grupach samopomocowych. Wsparcie znajdują tam także osoby bliskie. Ogólnopolski, bezpłatny Telefon Zaufania „Uzależnienia”: **800 199 990** (codziennie 16:00–21:00).
Historia zmian · ostatnia aktualizacja
- — Dodano numer telefonu w kryzysie.
- — Uwagi skrócone, tekst uporządkowany.
- — Uzupełniono numery telefonów wsparcia i pomocy (kryzys/uzależnienia/rzucanie palenia/HIV).
- — Pierwsza wersja polska hasła.
Źródła
- D. Harald Alke: Gesundheitslexikon. Obszerne przedstawienie tematów istotnych dla zdrowia oraz metod terapeutycznych; zebrane, nakładające się doświadczenia z około 30 lat poradnictwa życiowego z klientkami i klientami. Instytut Kyborg.
- Alexander, B. K., Coambs, R. B. & Hadaway, P. F. (1978): The effect of housing and gender on morphine self-administration in rats. Psychopharmacology 58(2), 175–179.
- Gage, S. H. & Sumnall, H. R. (2019): Rat Park: How a rat paradise changed the narrative of addiction. Addiction 114(5), 917–922 (krytyczne umiejscowienie, granice replikacji i metodyki).
Więcej od Instytutu Kyborg w wyszukiwarce Google — Preferowane źródło w Google
Autor: D. Harald Alke