Psychoza i psychiatria

Psychoza oznacza duchowy stan z silnie zmienionym postrzeganiem rzeczywistości; psychiatria to dziedzina medyczna, która takie stany rozpoznaje i leczy. W Instytucie Kyborg przyglądamy się ponadto ludzkiemu obchodzeniu się z osobami dotkniętymi.

W kryzysie albo przy mrocznych myślach pomaga bezpłatny Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych: 116 123 · przy bezpośrednim zagrożeniu 112.

O co chodzi?

W naszym ujęciu człowiek w wyraźnej psychozie żyje okresowo we własnej, spójnej w sobie rzeczywistości. Niezawodne sprawdzanie realności jest mu wtedy trudno dostępne. Gdy spotyka się takiego człowieka, wedle naszego doświadczenia pomaga nie deprecjonować jego przeżycia, lecz go wysłuchać – często po raz pierwszy znajduje kogoś, kto traktuje go poważnie.

Zależnie od nasilenia – jak idee wielkościowe albo silny lęk przed określonym wyzwalaczem („Złe moce zabierają się do mnie”) – może się zdarzyć, że dotknięty dzieli swoje przeżycie z wielką natarczywością. Uważamy za sensowne przyjąć go, nie dając się wciągnąć w to przeżycie.

Co oznacza „urojenie” z tego spojrzenia?

Wiele duchowych kryzysów rozumiemy jako rodzaj ucieczki we własny świat wewnętrzny, którym ktoś szuka dystansu wobec obciążających okoliczności życia, rodziny albo problemów w pracy. Mówi się potocznie „zwariowany” – jakby ktoś był przesunięty, nie na tej samej fali co większość otoczenia.

W naszych światopoglądowych ramach wykładni, które pracują z reinkarnacją i wcześniejszymi wcieleniami, wrażliwa analiza może niekiedy pokazać, że ktoś żyje w świecie obrazów, który zdaje się odpowiadać wcześniejszej epoce.

Jak sobie z tym radzimy?

Nasze doświadczenie wskazuje, że komunikacja się udaje, gdy schodzi się na poziom drugiego, próbuje zrozumieć jego język i formę przekazu i wychodzi mu naprzeciw bez uprzedzeń. Niekiedy da się tak rozładować napiętą sytuację.

Przykład z naszej pracy towarzyszącej: młoda kobieta uchodziła w otoczeniu za „dość zwariowaną”; cierpiała pod lękami i dręczącymi wewnętrznymi obrazami. W obszernej, wrażliwej rozmowie mogła opowiedzieć o swoim cierpieniu i po raz pierwszy poczuła się przyjęta, a nie osądzona. Przeżyła tę rozmowę jako wielką ulgę.

Zakładamy, że także pozornie „zwariowany” stan ma zrozumiały powód – że w urojeniu kryje się jakieś przeczucie. Czy ten powód kiedyś stanie się widoczny, pozostaje otwarte.

Jak widzimy psychiatrię?

Obserwujemy krytycznie, że w obchodzeniu się z duchowymi kryzysami niekiedy zbyt szybko i zbyt mocno się medykalizuje i że człowiek za diagnozą znajduje za mało posłuchu. Jest to krytyka strukturalna – a nie ogólnikowa deprecjacja psychiatrii ani pracujących w niej ludzi, którzy ciężko chorym pacjentkom i pacjentom niosą ważną pomoc.

Nasze spojrzenie dotyczy płaszczyzny ludzkiej, międzyludzkiej: wysłuchać, przyjąć, ulżyć.

Co to znaczy w praktyce?

• Człowieka w kryzysie traktować poważnie i go wysłuchać, zamiast od razu oceniać jego przeżycie – a w ostrym, ciężkim kryzysie szybko wezwać pomoc doraźną.
• Wejść w jego formę przekazu, nie dając wytrącić się z równowagi.

Kto oferuje towarzyszenie, powinien ponadto zważać na własną stabilność: bliskość tak, ale bez przeciążania siebie.

Więcej od Instytutu Kyborg w wyszukiwarce Google — Preferowane źródło w Google↗

Autor: D. Harald Alke